Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in. dyrektor Oddziału IPN we Wrocławiu dr hab. Kamil Dworaczek, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach dr Andrzej Sznajder oraz burmistrz Kamiennej Góry Janusz Chodasewicz, a także regionalista Bogdan Adamus - inicjator wydarzenia. W uroczystości uczestniczyła również Wojskowa Asysta Honorowa.
Oznaczenie grobu specjalnymi insygniami stanowi formę uhonorowania Jana Lisa i przypomnienia jego udziału w walkach o niepodległość Polski.
Rys biograficzny Jana Lisa (1896-1967) - bohatera walk o niepodległość Polski.
Jan Lis urodził się 14 lipca 1896 roku w miejscowości Horst, w powiecie Hattingen na terenie Niemiec. Jego rodzice, Jakub i Wiktoria Lisowie, powrócili później w rodzinne strony do Wrześni w Wielkopolsce. W latach 1909-1910 ukończył czteroletnią szkołę podstawową w Psarach. Była to szkoła niemiecka, ponieważ Wielkopolska znajdowała się wówczas pod zaborem pruskim.
W marcu 1916 roku zgodnie z obowiązującym w zaborze pruskim obowiązkiem wojskowym został powołany do służby w Królewskim Pułku Strzelców Konnych stacjonującym we Wrześni. Trwała już wtedy I wojna światowa, dlatego po trzymiesięcznym szkoleniu został skierowany na front do V Armii Pruskiej. Jednostka, w której służył, uczestniczyła w jednych z najkrwawszych bitew tej wojny - pod Verdun i nad Sommą. W latach 1917-1918 armia została następnie przerzucona na front włoski oraz do Rumunii.
Po zakończeniu I wojny światowej w 1918 roku Jan Lis powrócił do Wielkopolski, gdzie rozpoczęła się walka o odzyskanie przez Polskę niepodległości. 10 stycznia 1919 roku zgłosił się do I Polskiego Oddziału Konnego, czyli I Pułku Ułanów Wielkopolskich, przemianowanego później na 15. Pułk Ułanów Poznańskich. Jednostka brała czynny udział w walkach o Szubin, w kampanii śremskiej, na froncie jarocińskim oraz w innych działaniach Powstania Wielkopolskiego. Była to jedna z najlepszych jednostek kawaleryjskich odradzającego się Wojska Polskiego, dowodzona przez ppłk. Władysława Andersa.
W lipcu 1919 roku Jan Lis został skierowany na front wschodni i uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W latach 1919-1920 walczył na terenach Białorusi i Litwy, a także pod Berezyną i Mińskiem. W czasie wojny brał udział w działaniach związanych z Bitwą Warszawską, nazywaną później „Cudem nad Wisłą”. Ułani Poznańscy wsławili się również w walkach pod Międzyrzeczem, Zelwem i Snowem.
Po zakończeniu wojny, w styczniu 1921 roku, pułk powrócił do Poznania. Za zasługi bojowe sztandar pułku oraz 60 oficerów i żołnierzy, wśród nich Jan Lis, zostało odznaczonych przez marszałka Józefa Piłsudskiego Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari. Za udział w wojnie polsko-bolszewickiej starszy ułan Jan Lis został ponadto czterokrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.
Walka o granice odrodzonej Polski nie zakończyła się jednak wraz z wojną polsko-bolszewicką. Już 24 maja 1921 roku Jan Lis zameldował się na Górnym Śląsku, gdzie walczył w III Powstaniu Śląskim w składzie Grupy „Północ”. Powstanie zakończyło się 21 lipca 1921 roku, a Jan Lis został zwolniony z wojska w stopniu plutonowego. Za zasługi bojowe odznaczono go Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi I Klasy.
25 maja 1925 roku wstąpił ochotniczo do Korpusu Ochrony Pogranicza jako kandydat na podoficera zawodowego. Aby uzyskać możliwość dalszego awansu, w 1932 roku zdał egzamin nadzwyczajny obejmujący materiał VII klasy szkoły powszechnej, po czym został awansowany na starszego sierżanta. W tym okresie otrzymał również Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921 oraz Brązowy Medal za Długoletnią Służbę.
II wojna światowa zastała Jana Lisa w stopniu chorążego, pełniącego służbę w batalionie Korpusu Ochrony Pogranicza stacjonującym w Wilnie. Po agresji Związku Sowieckiego na Polskę 18 września 1939 roku doszło do walk z Armią Czerwoną. Wobec przeważających sił przeciwnika oddziały KOP wycofały się z Wilna i 21 września przekroczyły granicę litewską. Żołnierze zostali internowani przez władze Litwy, co w przypadku Jana Lisa okazało się decyzją ratującą życie. Wielu żołnierzy KOP, którzy trafili w ręce Sowietów, zostało później zamordowanych, między innymi w Katyniu.
Z zachowanych dokumentów wynika, że w 1940 roku Jan Lis przebywał w obozie przejściowym w Juchnowie. Następnie, między 13 a 15 lipca 1940 roku, został przewieziony do Kozielska, gdzie przebywał do czerwca 1941 roku. Później transportowano go do obozu Ponoj na Półwyspie Kolskim. Był to sowiecki łagier, w którym więźniowie pracowali w niezwykle ciężkich warunkach, przy głodowych racjach żywnościowych i bardzo niskich temperaturach.
Po podpisaniu układu Sikorski-Majski i ogłoszeniu amnestii dla obywateli polskich przebywających na terenie ZSRS Jan Lis odzyskał wolność. Przez obóz przejściowy w Suzdalu trafił 4 września 1941 roku do Tatiszczewa, gdzie formowała się Armia Polska pod dowództwem generała Władysława Andersa. Został przydzielony do 14. Pułku Piechoty.
W 1942 roku armia została przeniesiona w okolice Taszkientu, a następnie ewakuowana przez Morze Kaspijskie do Iranu. Kolejnymi etapami szlaku bojowego były Irak, gdzie polscy żołnierze ochraniali pola naftowe rejonu Mosul-Kirkuk, oraz Palestyna. Ostatecznie jako żołnierz II Korpusu Polskiego Jan Lis trafił na front włoski.
Najważniejszym epizodem kampanii włoskiej była bitwa o Monte Cassino. 18 maja 1944 roku polscy żołnierze zdobyli klasztorne wzgórze, przełamując niemiecką linię obrony. W bitwie zginęło ponad 900 Polaków, a około 3 tysięcy zostało rannych. Wśród rannych znalazł się również Jan Lis, który 18 maja 1944 roku dwukrotnie odniósł obrażenia podczas natarcia na San Angelo. Po powrocie do zdrowia został skierowany do służby na zapleczu frontu jako oficer broni.
Za udział w kampanii włoskiej został odznaczony Złotym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyżem Zasługi z Mieczami, Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino, a także brytyjskimi odznaczeniami: Medalem za Wojnę i Gwiazdą Italii.
W lipcu 1946 roku Jan Lis został przewieziony do Wielkiej Brytanii, natomiast w lutym 1947 roku powrócił do Polski. Osiedlił się w Kamiennej Górze na Dolnym Śląsku, przy ówczesnej ulicy Księcia Poniatowskiego 4 (obecnie ul. Cicha), gdzie mieszkała już jego żona Stanisława Wróblińska. W 1950 roku do Kamiennej Góry przybył również jego syn Lucjan Jan Lis.
Po wojnie Jan Lis podjął pracę w Zakładach Lniarskich „Len” w Kamiennej Górze, gdzie był zatrudniony jako magazynier do 1960 roku. W tym samym roku doznał udaru mózgu i trafił do szpitala w Jeleniej Górze. Po powrocie do domu przez siedem lat zmagał się z ciężką chorobą, która pozbawiła go możliwości swobodnego porozumiewania się oraz samodzielnego poruszania. Korzystał z wózka inwalidzkiego i rzadko opuszczał mieszkanie.
Jan Lis zmarł 23 maja 1967 roku w swoim domu w Kamiennej Górze. Został pochowany na ówczesnym Cmentarzu Parafialnym przy ul. Katowickiej 6, obecnie Cmentarzu Komunalnym w Kamiennej Górze.
![Nowy budynek już niemal gotowy na przyjęcie pierwszych pacjentów [ZDJĘCIA]](https://d38t4d835aizy5.cloudfront.net/news/articles/139826/5bdb5178489a4e9f8f05f9efa08436b5-001.jpg.240x160_q76_crop_target-50%2C50.webp)
Nie ma jeszcze komentarzy.