Co to jest płytka stomijna i do czego służy?
Płytka stomijna to część sprzętu stomijnego, która przylega bezpośrednio do skóry wokół stomii. Jej zadaniem jest ochrona skóry przed kontaktem z treścią jelitową lub moczem, a jednocześnie umożliwia prawidłowe zamocowanie worka stomijnego. Dobrze dopasowana płytka powinna szczelnie przylegać do skóry, jednak nie powinna ona powodować ucisku ani dodatkowego podrażnienia.
Płytka może być elementem dwuczęściowego systemu stomijnego. W takim rozwiązaniu pozostaje ona przyklejona do skóry, a worek można odłączyć i wymienić bez zdejmowania płytki. Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy częsta zmiana przylepca powoduje podrażnienia lub kiedy ze stomii wydostaje się duża ilość płynnej treści, przez co konieczna jest częstsza wymiana worka stomijnego.
Nie każda płytka jest odpowiednia dla każdej stomii
Płytki stomijne mogą mieć konstrukcję płaską lub wypukłą (convex). Płaska płytka ma równą powierzchnię od strony skóry i może być odpowiednim rozwiązaniem, gdy stomia dobrze wystaje ponad jej powierzchnię, a skóra wokół niej jest stosunkowo równa. Płytka wypukła natomiast ma specjalnie wyprofilowaną powierzchnię od strony skóry. Odpowiednio dobrana wypukłość wywiera nacisk na skórę wokół stomii, co może pomóc w uzyskaniu lepszego uwypuklenia stomii i szczelności sprzętu. Takie rozwiązanie może być przydatne między innymi przy stomii płaskiej lub wciągniętej, a także wtedy, gdy wokół stomii występują fałdy lub zagłębienia utrudniające prawidłowe przyleganie płytki.
Ważne: Dobór rodzaju płytki stomijnej warto omówić z pielęgniarką stomijną, szczególnie jeśli pojawiają się przecieki lub trudności z uzyskaniem szczelności.
Jak wybrać płytkę stomijną?
Wybór odpowiedniej płytki stomijnej nie kończy się na decyzji, czy lepsza będzie płytka płaska czy wypukła. Oto, na co jeszcze należy zwrócić uwagę:
- rozmiar otworu w płytce stomijnej - otwór powinien być odpowiednio dopasowany do wielkości i kształtu stomii. Nie powinien być ani zbyt duży, ani zbyt mały. Zbyt duża przestrzeń wokół stomii może spowodować, że skóra będzie miała kontakt z wydzieliną, co zwiększy ryzyko jej podrażnienia. Z kolei zbyt ciasny otwór może uciskać stomię i powodować dyskomfort;
- wygląd i ukształtowanie skóry wokół stomii - fałdy, blizny, zagłębienia lub nierówności mogą utrudniać szczelne przyleganie płytki. W takich sytuacjach pomocne mogą być dodatkowe akcesoria, np. pierścienie lub pasty uszczelniające, które pozwalają lepiej dopasować sprzęt do powierzchni skóry;
- codzienny tryb życia oraz indywidualne potrzeby osoby ze stomią - w przypadku osoby aktywnej fizycznie potrzeby mogą różnić się od potrzeb osoby, która ma ograniczoną sprawność rąk lub potrzebuje pomocy w pielęgnacji stomii. Warto więc zwrócić uwagę nie tylko na szczelność, ale również na wygodę zakładania i wymiany sprzętu oraz swobodę ruchów.
Jak często trzeba zmieniać płytkę stomijną?
Nie ma jednej, uniwersalnej częstotliwości wymiany płytki odpowiedniej dla wszystkich osób. Wiele zależy między innymi od rodzaju zastosowanego sprzętu, kondycji skóry, ilości i rodzaju wydzieliny, ewentualnych problemów (np. podrażnień) oraz indywidualnych potrzeb pacjenta. Ważna jest także regularna obserwacja skóry i płytki, ponieważ w ten sposób można szybciej zauważyć przecieki, podrażnienia lub inne problemy i, w razie potrzeby, zmienić sposób zaopatrzenia stomii.
Jak zaaplikować płytkę stomijną?
Założenie płytki stomijnej może na początku wydawać się trudne, ale z czasem wiele osób nabiera wprawy i wykonuje tę czynność bez większego zastanowienia. Prawidłowa aplikacja pomaga uzyskać szczelne przyleganie płytki i ograniczyć ryzyko przecieków.
Aplikacja płytki stomijnej - krok po kroku:
2. United Ostomy Associations of America (2026). Tips for Choosing the Right Ostomy Supplies [online]. Available at: https://www.ostomy.org/tips-for-choosing-the-right-ostomy-supplies [dostęp online: 25.08.2026 r.]
1. Oczyść i osusz skórę - delikatnie oczyść skórę wokół stomii i dokładnie ją osusz. Unikaj tłustych kremów i olejków, które mogą utrudniać prawidłowe przyleganie płytki.
2. Dopasuj otwór do stomii - zmierz stomię i dopasuj do niej otwór w płytce. Powinien możliwie dokładnie odpowiadać jej rozmiarowi i kształtowi, zgodnie z instrukcją producenta.
3. Przygotuj płytkę stomijną - zdejmij folię ochronną. Jeśli producent zaleca taki sposób aplikacji, możesz przez chwilę ogrzać płytkę w dłoniach.
4. Przyklej płytkę stomijną - dociśnij płytkę delikatnie. Wygładź jej powierzchnię od strony stomii w kierunku krawędzi, aby ograniczyć powstawanie fałd.
5. Upewnij się, że płytka dobrze przylega do skóry na całej powierzchni. Jeśli regularnie pojawiają się przecieki, płytka odkleja się lub skóra wokół stomii jest podrażniona, warto skonsultować się z pielęgniarką stomijną.
Warto wiedzieć
Po przyklejeniu płytki możesz przez chwilę delikatnie dociskać ją dłonią. Ciepło dłoni może pomóc materiałowi przylepnemu lepiej dopasować się do skóry. Zawsze jednak należy postępować zgodnie z instrukcją producenta danego produktu.Bibliografia:
1. Florek, R., Bajcarczyk, R., Kozieł, D. (2019). Choice of equipment and quality of life for people with stoma. Journal of Education, Health and Sport, 9, 3, 381-384.2. United Ostomy Associations of America (2026). Tips for Choosing the Right Ostomy Supplies [online]. Available at: https://www.ostomy.org/tips-for-choosing-the-right-ostomy-supplies [dostęp online: 25.08.2026 r.]
Nie ma jeszcze komentarzy.